Van de voorzitter – oktober 2019

voorzitter NVORWO Jenneken van der Mark

NVORWO-voorzitter Jenneken van der Mark schreef in de laatste Volgens Bartjens een nieuwe editie van haar column ‘Van de voorzitter’. U kunt haar column hieronder lezen.

Stappen tellen

Nog nagenietend van een heerlijke vakantie in eigen land denk ik na over een stukje voor deze Volgens Bartjens. Ik heb gekampeerd, alle typen weer voorbij zien komen, veel gelezen, gewandeld, gefietst en genoten van het mooiste strand aan de Noordzee en de Wadden.

Ik merkte dat een dergelijke vakantie aardig bijdraagt aan een mooi aantal stappen op een dag (ja, ik heb zo’n horloge). Want wat loop je veel op een camping! Door onze ligging op de camping leverde een toiletbezoek al gauw 700 stappen op. Samen met alle andere activiteiten telde dat op tot een verrassend totaal. Eenmaal thuis moest ik me des te harder inzetten om ook maar een fractie van dat dag-totaal te halen. Niet dat ik erg van records en zo ben, maar de gemiddelden een beetje checken en op peil houden vind ik wel leuke inzichten in mijn beweging opleveren.

Nieuw bureau? Meten maar…

Een ander fenomeen dat mijn laatste vakantieweek bepaalde deel ik ook graag met jullie. Dochterlief is bijna 10 en de fase van het roze duidelijk voorbij. ‘Ik ben er klaar mee mam! Ik wil mijn kamer graag rustiger en vooral geen roze meer’. Gelukkig hebben we het altijd bij witten muren gehouden, met roze accessoires, dus alle roze eruit was niet de grootste klus. Maar de behoefte aan een echt eigen bureau in plaats van het afdankertje van haar ouders leverde ons een interessante week vol rekenen en wiskunde op.

Oriënteren op Internet maakte al snel duidelijk dat we naar het grote welbekende blauw-gele warenhuis moesten. ‘Kan dat wel mam, met jouw auto? Past dat wel?’ We spraken af dat we zouden kijken hoe groot de dozen waren en dan zouden inschatten of ze in mijn auto zouden passen. Op de juiste afdeling van het warenhuis aangekomen werden een paar exemplaren die in de smaak vielen vakkundig bekeken en vooral gemeten. We hadden natuurlijk de ruimte op haar kamer goed gemeten en zodoende kon de jongedame vrij vlug een keuze maken. In het aangegeven magazijn het pakket gevonden en bekeken of mama’s auto het aankon. En gelukkig was dat zo.

Aan het eind maakte mijn dochter een schatting van de kosten. Zoals iedereen zal herkennen lag er natuurlijk veel meer in de kar dan gepland. Na het gebruikelijke spektakel bij de kassa, met streepjescodes, lopende band en dat soort perikelen, mocht ik € 10,- minder afrekenen dan onze dochter had ingeschat. Ik reken het goed!

Het vervolg…

Bij ons thuis ben ik degene die de ‘Zweedse scheutjes’ in elkaar mag zetten. Wat een plezier heb ik weer beleefd aan dit ingenieuze en doelmatige systeem! Ieder schroefje, plukje en plankje was er en alles paste in elkaar. Terwijl ik het bureau in elkaar zette werd ik me bewust van alles wat je nodig hebt omdat te kunnen. Natuurlijk ben ik een beetje trots dat ik dat voor elkaar kreeg, maar als er iets is waar je rekenen en wiskunde voor ontwikkeld moet hebben dan is het dit! Sorteren, controleren, gebruiksaanwijzing lezen en begrijpen. Herken ik alle onderdelen van het plaatje en zijn ze compleet? Kan ik op volgorde van de aanwijzingen werken? Heb ik steeds het goede schroefje?

Het mooiste was nog het moment dat ik kon kiezen aan welke kant het ladenblokje moest komen. Dit vroeg om behoorlijk denkwerk, want ik moest de tekening omdraaien. ‘Als ik dit zo doe, dan komt dat zo en…’. Zo liep ik een aantal keren de volgorde langs. Ik vond het helemaal niet erg dat ik alleen was op dat moment, want ik voelde me soms wel onzeker. Maar uiteindelijk was ik zo trots als een pauw en genoot vooral van het voldane gezicht van dochterlief!

Ik wens…

… alle kinderen heel veel rekenen toe waarin al deze vaardigheden naar hartelust kunnen worden geoefend. Ik heb genoten en kan met deze ervaringen weer lekker aan de slag om samen met iedereen van de NVORWO en daarbuiten het belang van veel rekenen DOEN onder ieders aandacht te brengen. Ik ben ervan overtuigd: rekenen is overal!

Groet,

Jenneken van der Mark
Voorzitter NVORWO

Reactie NVORWO op het vijfde tussenproduct Curriculum.nu

curriculum.nu - nvorwo

De NVORWO heeft ook op het “Conceptverslag Leergebied Rekenen en Wiskunde” dat is gepubliceerd op 7 mei 2019 een reactie gegeven. Deze reactie is in een gesprek met enkele leden van het ontwikkelteam uit het primair onderwijs toegelicht.

Lees hier de reactie van de NVORWO op het laatste tussenproduct van Curriculum.nu.

De verzameling van alle feedback op de meest recente voorstellen van het ontwikkelteam Rekenen Wiskunde leest u hier.

Op 10 oktober zullen de ontwikkelteams van Curriculum.nu naar buiten komen met hun bijgestelde voorstellen.

Van de voorzitters…

NVORWO-voorzitter Jenneken van der Mark

Na een inspirerende en drukke periode komt er altijd een kort moment van rust: de meivakantie! Wat kun je daar soms even aan toe zijn. Ik moet alleen nog wel even het laatste stukje schrijven voor alweer het laatste nummer van Volgens Bartjens van dit schooljaar. De tijd vliegt en met elkaar proberen we die tijd zo goed mogelijk te benutten. Mooie dingen te blijven doen, bedenken en uitvoeren, ieder op zijn eigen wijze.

Lees verder »Van de voorzitters…

Winnaars rekenspellenwedstrijd 2018 / 2019 – Prijsuitreiking

Winnaars rekenspellenwedstrijd Alycia en Roxanne

Op dinsdag 7 mei 2019 togen twee leden van de vakjury van de rekenspellenwedstrijd naar basisschool Het Palet in Den Bosch. Want daar, in groep 8a, zaten de twee winnaars van de rekenspellenwedstrijd: Alycia en Roxanne. En die hadden wel een prijs verdiend!

Wat vond de jury?

Uit de 69 inzendingen voor de rekenspellenwedstrijd kwam Het Dierenspel van Alycia en Roxanne als overtuigende winnaar uit de bus.

Lees verder »Winnaars rekenspellenwedstrijd 2018 / 2019 – Prijsuitreiking

Curriculum.nu – Laatste feedback-ronde nu van start

curriculum.nu - feedback concept geven kan van 7 mei tot en met 11 augustus

Wat moeten onze leerlingen in het basis-, speciaal- en vervolgonderwijs kennen en kunnen op het gebied van rekenen-wiskunde? Dat is de centrale vraag waarover het ontwikkelteam rekenen-wiskunde van curriculum.nu zich het afgelopen jaar heeft gebogen. Op 7 mei werd het voorlopige antwoord op deze vraag gepubliceerd.

Lees verder »Curriculum.nu – Laatste feedback-ronde nu van start

Oud-voorzitter Francis Meester wordt erelid NVORWO

erelid - nvorwo - francis meester wordt erelelid

Op de jaarvergadering van 5 april 2019 nam oud NVORWO-voorzitter Francis Meester officieel afscheid van het NVORWO-bestuur. Om Francis te bedanken voor al haar werk en de belangrijke bijdrage die zij aan het bestuur en de NVORWO heeft geleverd werd zij door de huidige voorzitter Jenneken van der Mark onder een luid instemmend applaus van de bezoekers van de jaarvergadering benoemd tot erelid van de NVORWO.

Alle workshops en lezingen studiedag op een rij

studiedag - jaarvergadering nvorwo 5 april 2019

Op vrijdag 5 april houdt de NVORWO haar jaarvergadering in Nieuwegein. Deze jaarvergadering wordt gevolgd door een studiedag met als thema: ‘De Ideale rekenles’. De studiedag is bestemd voor iedereen die het rekenonderwijs een warm hart toedraagt. De dag is gratis voor NVORWO-leden / abonnees van Volgens Bartjens. Overige belangstellenden betalen een onkostenvergoeding van € 50,-.

Ook dit jaar heeft het organisatiecomité weer een mooi programma samengesteld. Hieronder vindt u een beschrijving van alle lezingen en workshops.

Lees verder »Alle workshops en lezingen studiedag op een rij

Welke reken-wiskundige bagage heb je nodig om volwaardig te kunnen participeren in de maatschappij?

Deze korte notitie is opgesteld vanuit de Werkgroep Wiskunde voor Morgen (WvM) op verzoek van de besturen van de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren (NVvW) en de Nederlandse Vereniging voor de Ontwikkeling van Reken-WiskundeOnderwijs (NVORWO). Ook als pdf te downloaden.

Vooraf
De maatschappij verandert en daarmee veranderen ook de eisen die aan het reken-wiskundeonderwijs worden gesteld. Dit is een perspectief dat naar ons idee in de huidige curriculum-discussie nog onderbelicht is gebleven.
Door globalisering en informatisering wordt de maatschappij dynamischer en complexer.
Daarnaast verandert ook de rol van rekenen-wiskunde in de maatschappij onder invloed van de ruime beschikbaarheid van computers die over een toenemende rekenkracht beschikken. Steeds meer en steeds complexere problemen worden met computers aangepakt en reken-wiskundige bewerkingen worden in toenemende mate aan apparaten overgelaten.
Computerisering leidt bovendien tot een accentverschuiving in de reken-wiskundige inhouden die voor de maatschappij van belang zijn. De groeiende rol van statistiek is hier een duidelijk voorbeeld van. Kwantitatieve en statistische informatie spelen een steeds grotere rol in politiek en media.
In deze notitie proberen we aan te geven welke implicaties deze ontwikkelingen hebben voor de doelen van toekomstgericht reken-wiskundeonderwijs
Globalisering en informatisering maken de maatschappij dynamischer en complexer.
Het onderwijs zal leerlingen moeten voorbereiden op een continu veranderende, complexe, maatschappij. In dit verband wordt vaak verwezen naar de 21st century skills, zoals probleem oplossen, kritisch denken en communiceren. Reken-wiskundeonderwijs lijkt bij uitstek geschikt om een bijdrage te leveren aan het ontwikkelen van dergelijke vaardigheden. Daarbij kan bovendien aandacht worden besteed aan vakspecifieke vormen van argumenteren en communiceren. Bijvoorbeeld door leerlingen te leren hun oplossingen voor een probleem aan anderen uit te leggen in wiskundetaal, en door hen te leren om kritiek te geven en te krijgen, met respect voor elkaars denkwijze. En leren om, uitleggen, formuleren en noteren en het elkaar bekritiseren, te gebruiken als specifiek wiskundige werkwijze om alleen of samen met anderen het denken te ordenen, te onderbouwen en fouten te voorkomen. (Vrij naar de preambule bij de kerndoelen basisonderwijs.)
Er komt steeds meer digitale rekenkracht beschikbaar.
Door de toegenomen rekenkracht van computers kunnen complexe problemen worden aangepakt. De ruime beschikbaarheid van rekenkracht leidt ertoe dat er steeds meer gebruik wordt gemaakt van wiskundig modellen, zowel in industrie als in dienstverlening. Het vertalen van problemen naar een reken-wiskundige modellen wordt daarmee een steeds belangrijkere vaardigheid, naast het bedenken van nieuwe mogelijkheden van modelgebruik. Daarbij is kritisch inzicht nodig in de relatie tussen de werkelijkheid en het gekozen model en besef van de beperkingen van wiskundige modellen. Dit geldt ook voor het gebruik van modellen die door anderen zijn ontwikkeld.
Wanneer er sprake is van steeds terugkerende berekeningen van eenzelfde type, zal er worden gezocht naar een algoritme waarmee deze berekeningen efficiënt en snel kunnen worden uitgevoerd. Dit vraagt vaardigheden op het gebied van algoritmiseren en ‘computational thinking’.
Gebruikers moeten het reken-wiskundewerk dat apparaten uitvoeren op een globaal niveau begrijpen. Dit hebben ze nodig om output kritisch te kunnen interpreteren, om te kunnen doorzien hoe de output door de input wordt beïnvloed, en om met anderen te kunnen communiceren over de algoritmen en modellen waar apparaten en applicaties gebruik van maken. Het gaat hierbij meer om het begrijpen van de onderliggende principes en mechanismen, dan om het kennen van precieze formele procedures, afleidingen en definities. Gezien de grote rol van in apparaten en applicaties ingebouwde reken-wiskundige bewerkingen zal een grote groep leerlingen zich zulke globale inzichten eigen moeten maken. Dit laat onverlet dat er ook een groep leerlingen is die wel meer formele procedures, afleidingen en definities nodig heeft voor hun verdere technische en wiskundige ontwikkeling.
Voor het gebruik van IT-tools, zoals rekenmachines, spreadsheets, computeralgebra systemen, statistische programma’s en dergelijke, is specifieke kennis nodig. Het kunnen gebruiken van deze tools kan niet los worden gezien van inzicht in de ingebouwde reken-wiskundige concepten en procedures, en vertrouwdheid met de wiskundige syntax en conventies van deze tools.
Een consequentie van het feit dat het rekenwerk steeds meer door apparaten wordt uitgevoerd, is dat het snel en routinematig kunnen uitvoeren van reken- en wiskundige standaardprocedures als onderwijsdoel aan betekenis inboet. Daarmee vervalt niet het belang van de basisvaardigheden, maar wat nu precies de relevante basisvaardigheden zijn in de 21e eeuw, is een nog onbeantwoorde vraag. Die basisvaardigheden omvatten overigens meer dan alleen de standaardprocedures, denk bijvoorbeeld aan het herkennen verschillende verschijningsvormen van een breuk: ¾; 0,75; 75% ; 3 van de 4. In ieder geval zou bij de vraag wat basisvaardigheden zijn ook moeten worden gekeken naar het gebruik van apparaten die reken-wiskundige taken uitvoeren, en naar het kunnen controleren van de uitkomsten ervan.
De invloed van de toenemende beschikbaarheid van digitale rekenkracht blijft niet beperkt tot de wereld van werk en beroep, maar dringt ook door in het dagelijks leven. Burgers krijgen steeds meer te maken met kwantitatieve informatie en digitale systemen. Het onderwijs moet een basis leggen voor de zelfredzaamheid en het vertrouwen in de eigen reken-wiskundige vaardigheden bij het omgaan met on-line instanties en winkels, bij applicaties, bij geldzaken, en bij het gebruik van sociale media. Ook politiek en (sociale) media gebruiken steeds vaker kwantitatieve informatie. Het huidige digitale tijdperk wordt bovendien gekenmerkt door informatiebubbels en fake news. De groeiende rol van statistiek in berichten in de media vraagt daarom van iedereen een mate van statistische geletterdheid. Dat betekent dat reken-wiskundige geletterdheid (gecijferdheid) en statistische geletterdheid nodig is om als burger kritisch te kunnen deelnemen aan maatschappelijke discussies en democratische besluitvorming. Gecijferdheid en statistische geletterdheid zijn daarmee belangrijke pijlers van burgerschap geworden.
Toenemende digitalisering en technologisering vergt kennis van specifieke wiskundige kennis(gebieden)
Door de toenemende digitalisering neemt ook het belang van sommige wiskundige deelgebieden toe.
• De groeiende rekenkracht en de toegenomen mogelijkheden om data te verzamelen zorgen ervoor dat statistiek een steeds grotere rol gaat spelen in onze maatschappij. Om de betekenis en betrouwbaarheid van statistische informatie te kunnen beoordelen en om deze informatie zinvol te kunnen gebruiken, is inzicht nodig in de statistische modellen en bewerkingen die zijn gebruikt. Naast specifieke concepten als verdeling – en de daarbij horende visualisaties en kengetallen – significantie en de relatie tussen correlatie en causaliteit, gaat het ook om inzicht in de afruil tussen statistische verheldering van structuur in data en verlies van details.
• De beschikbaarheid van informatietechnologie maakt dat we steeds meer kunnen meten en dat er steeds meer gemeten wordt. Het gaat niet alleen om het meten met standaardmaten, maar ook het meten op het gebied van economie, milieu, gezondheid en dergelijke. Hier ontstaat een overlap met statistiek, omdat zaken als meetfouten en steekproeven een belangrijke rol spelen in zulke metingen.
• De reken-wiskundige modellen waar computers en geavanceerde apparaten gebruik van maken, beschrijven in het algemeen samenhangen tussen variabelen. Dit betekent dat leerlingen – afhankelijk van hun uitstroomniveau – een elementair of meer fundamenteel begrip moeten hebben van functies en variabelen. Op een hoger niveau gaat het om globaal inzicht in integraal- en differentiaalrekening.
• Met de opkomst van 3D-printers en CAD/CAM programma’s neemt ook de betekenis van 3D-meetkunde toe.
Andere deelonderwerpen die in belang toenemen zijn: discrete wiskunde, optimalisering, numerieke wiskunde, cryptografie, signal processing, machine learning, risicomanagement, approximatietheorie en heuristiek.
Wiskunde is een culturele verworvenheid
Naast allerlei pragmatische en praktische overwegingen dient ook in de toekomst recht te worden gedaan aan de waarde van rekenen-wiskunde als culturele verworvenheid. Dit betekent dat leerlingen kennis moeten nemen van concepten en begrippen die kenmerkend zijn voor wiskunde zoals formele reken-wiskundige regels en notaties, algoritmen, exacte afleidingen, definities, logica en bewijzen. Aandacht voor de historische rol van wiskunde in de ontwikkeling van de mensheid kan bijdragen aan de waardering voor het vak.